Geldt het productpaspoort ook voor kleine bedrijven?

Ook kleine bedrijven vallen onder de regels, met extra ondersteuning

Ja, het productpaspoort geldt in beginsel voor alle bedrijven die onder de ESPR vallende producten op de markt brengen, ongeacht de bedrijfsgrootte. De verplichting is namelijk gekoppeld aan het product en de productgroep, niet aan het aantal medewerkers of de omzet van de fabrikant of importeur. Wel besteedt de ESPR in artikel 22 specifiek aandacht aan de positie van kleine en middelgrote bedrijven, met het oog op de extra last die deze regels voor kleinere organisaties kunnen betekenen.

Voor wie dit geldt en waarvoor niet

De kern is: de verplichting tot een digitaal productpaspoort ontstaat zodra een product uit een aangewezen productgroep op de Europese markt wordt gebracht. Voor meubels is dat op dit moment nog niet concreet vastgesteld — die aanwijzing gebeurt via een gedelegeerde handeling die nog moet worden gepubliceerd. Zodra meubels als productgroep zijn aangewezen, geldt de paspoortverplichting voor iedereen die zulke meubels op de markt brengt: grote fabrikanten, maar ook kleine werkplaatsen, importeurs en projectinrichters. Er staat in de ESPR geen algemene uitzondering die kleine bedrijven volledig buiten de paspoortplicht plaatst. Wat artikel 22 wél regelt, is dat er bij de uitvoering van de verordening aandacht is voor de specifieke situatie van kleine en middelgrote bedrijven — dit is dus geen vrijstelling, maar een vorm van ondersteuning en aandacht binnen hetzelfde kader waar alle bedrijven onder vallen.

Belangrijk om te onderscheiden: de vraag of een bedrijf klein is, is iets anders dan de vraag of een product onder de ESPR valt. Een eenmanszaak die meubels invoert, valt onder dezelfde productregels als een multinational die vergelijkbare meubels produceert. De bedrijfsgrootte speelt in de ESPR een rol bij de manier waarop de regels worden toegepast en ondersteund, niet bij de vraag óf ze van toepassing zijn.

Wat nu al vaststaat en wat nog niet

Een concrete datum waarop de paspoortplicht voor meubels ingaat, is er nog niet. Het werkplan van de ESPR voor de periode 2025-2030 noemt een gedelegeerde handeling voor meubels die wordt verwacht in 2028; dat is een planning, geen vastgestelde verplichting. Zodra die gedelegeerde handeling is gepubliceerd, staat vast per wanneer meubels onder de paspoortplicht vallen, en dan wordt ook duidelijk of en hoe daarin rekening wordt gehouden met kleinere bedrijven — bijvoorbeeld via overgangstermijnen of praktische ondersteuning. Tot die tijd is er voor meubels geen wettelijke paspoortplicht, voor bedrijven van elke omvang.

Wat al wel vaststaat: artikel 22 van de ESPR bepaalt dat er bij de toepassing van de verordening in algemene zin aandacht is voor kleine en middelgrote bedrijven. Dat artikel geldt onafhankelijk van de vraag welke productgroepen al zijn aangewezen — het is onderdeel van het algemene kader van de verordening.

Hoe een klein bedrijf dit het beste kan aanpakken

De eerste stap is nagaan of en wanneer meubels als productgroep worden aangewezen — dat bepaalt of en vanaf welk moment de paspoortplicht concreet wordt. Zolang die aanwijzing er niet is, hoeft een klein bedrijf geen paspoort te maken, maar het is wel verstandig om te volgen wanneer de gedelegeerde handeling verschijnt, omdat daarin ook praktische details staan zoals eventuele overgangsperiodes.

Een tweede punt om in de gaten te houden: zodra er meer bekend is over de precieze invulling van de ondersteuning voor kleine en middelgrote bedrijven onder artikel 22, is dat relevant voor de manier waarop de verplichting in de praktijk wordt vormgegeven — denk aan de vraag of er sprake is van vereenvoudigde procedures of aanvullende begeleiding. Dat is nu nog niet ingevuld, dus een klein bedrijf doet er goed aan hierover de officiële publicaties te volgen in plaats van op voorhand aannames te doen over lichtere regels.

Praktisch gezien verandert de aanpak van het paspoort zelf niet wezenlijk door de bedrijfsgrootte: ook een klein bedrijf zal de gegevens over het product moeten aanleveren die nodig zijn om het paspoort samen te stellen, zoals materiaalgebruik en herkomst. De omvang van het bedrijf bepaalt niet welke gegevens nodig zijn — dat bepaalt de productgroep en de daarbij horende gedelegeerde handeling.

Waar dit uit volgt: artikel 22 van de ESPR

Deze uitleg is gebaseerd op artikel 22 van Verordening (EU) 2024/1781 (ESPR), dat specifiek ingaat op kleine en middelgrote bedrijven binnen het kader van de verordening. Voor de precieze inhoud van dat artikel en de wijze waarop dit in de praktijk wordt uitgewerkt, is de officiële tekst van de verordening de aangewezen bron.

Wie op dit moment al met meubels werkt, hoeft dus niet te wachten op een aparte regeling voor kleine bedrijven om te begrijpen waar hij aan toe is: de paspoortplicht zelf hangt af van de aanwijzing van meubels als productgroep, en die aanwijzing is er nog niet. Zodra die er wel is, geldt de verplichting voor elk bedrijf dat zulke meubels op de markt brengt, met — via artikel 22 — aandacht voor de specifieke positie van kleinere ondernemingen binnen dat kader.