jak obliczyć procent materiału nadającego się do recyklingu w meblach

Nie ma jeszcze stałej metody obliczeniowej dla mebli

Na chwilę obecną nie istnieje ustalona formuła obliczeniowa, na podstawie której należy określić procent możliwości recyklingu mebla. ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) stanowi ramy, w ramach których taka metoda zostanie ustanowiona, ale rzeczywista metoda badania, pomiaru i obliczenia następuje dla każdej grupy produktów poprzez akt delegowany, jak przewidziano w artykule 39 ESPR. W przypadku mebli ta konkretna metoda jeszcze nie istnieje. Co natomiast już istnieje, to zasada: zdatność do recyklingu jest jednym z możliwych wymogów dotyczących wyników, które Komisja może połączyć z grupą produktów na podstawie artykułów 5 do 7 ESPR, i jeśli ten wymóg się pojawi, pojawi się również metoda obliczeniowa.

Dla kogo to obowiązuje i dla kogo jeszcze nie

Pytanie to pojawia się w momencie, gdy dla mebli obowiązuje akt delegowany ustanawiający zdatność do recyklingu jako wymóg i powiązany z nim metodą obliczeniową. Do tego czasu nie ma obowiązku obliczania lub publikowania procentu możliwości recyklingu, nawet jeśli producent lub importer już pracuje z cyfrowym paszportem produktu dla innych danych. Jest to zatem coś innego niż pytanie, jakie materiały znajdują się w meble czy jak są rejestrowane dla każdej części — to ostatnie jest wymogiem informacyjnym, który może istnieć niezależnie od obliczenia procentowego, zob. również czy materiał należy rejestrować dla każdej części mebla. Procent możliwości recyklingu jest wynikiem obliczenia na podstawie tych danych materiałowych, a nie samymi danymi materiałowymi. Kto teraz już gromadzi informacje o materiałach, buduje fundament, na którym będzie opierać się przyszłe obliczenie, ale jest to inny krok niż samo obliczenie.

Kiedy to wejdzie w życie, nie jest jeszcze ustalone

Nie jest znana data, w której metoda obliczeniowa możliwości recyklingu mebli będzie obowiązywać. Plan działania Komisji dla ESPR obejmuje okres 2025–2030, a dla mebli przewidziano w nim akt delegowany. Dopóki ten akt nie zostanie uchwalony i opublikowany, nie obowiązuje żadna obowiązkowa metoda i w związku z tym żaden obowiązkowy procent. Do tego czasu producent lub importer może na własną inicjatywę dokonać oszacowania lub złożyć oświadczenie dotyczące możliwości recyklingu, ale dzieje się to wówczas poza ramy ESPR i bez pewności, że to obliczenie będzie później zgodne z metodą, którą ostatecznie ustali Komisja. Gdy tylko akt delegowany dla mebli zostanie opublikowany, data i treść metody zostaną tutaj uwzględnione.

Co robić, podczas gdy metoda jeszcze brakuje

Najbardziej praktyczne podejście polega na rozpoczęciu od danych, których obliczenie będzie później wymagać, zamiast czekać na samą formułę. Obliczenie zdatności do recyklingu zwykle opiera się na trzech rodzajach danych: jakie materiały znajdują się w produkcie i w jakiej ilości, jak te materiały są ze sobą połączone oraz czy da się je rozdzielić na koniec cyklu życia. Ten ostatni punkt bezpośrednio dotyczy co musi zawierać instrukcja demontażu: meble, które łatwo się demontuje w odrębne strumienie materiałowe, zwykle lepiej można ocenić pod względem zdatności do recyklingu niż meble, w których materiały są nierozerwalnie przyklejone lub powlekane. Kto teraz już dokumentuje, jaki materiał znajduje się w jakiej części i jak części są łączone, nie musi tej informacji później rekonstruować z wstecznym skutkiem.

Drugi aspekt do rozpatrzenia to tekstylia i obicia, ponieważ często składają się z mieszanek włóknistych, które są oddzielnie oceniane pod względem możliwości rozdzielenia; jak powinna wyglądać ta dokumentacja, opisano w dokumentowaniu danych dotyczących tekstyliów i obić. Również substancje niebezpieczne odgrywają rolę: materiał, który jest technicznie rozdzielny, ale zawiera substancje ograniczające ścieżkę recyklingu, jest liczony w większości metod obliczeniowych inaczej niż czysty materiał, co stanowi powód do tego, by już teraz przyjrzeć się jakie substancje niebezpieczne muszą być wymienione w paszporcie produktu mebla. Kto ma w porządku te trzy dokumenty — materiał na część, demontaż, substancje niebezpieczne — będzie w dobrej sytuacji, gdy tylko metoda dla mebli będzie ustalona, niezależnie od tego, jak dokładnie ta metoda będzie wyglądać.

Podstawa prawna: artykuł 39, czytany razem z artykułami 5 do 7

Artykuł 39 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) stanowi, że Komisja ustala dla każdej grupy produktów metody badań, pomiarów i obliczeń niezbędne do wykazania, czy produkt spełnia wymogi obowiązujące dla tej grupy. Możliwość recyklingu nie jest opracowana w samym rozporządzeniu ESPR jako procent lub formuła; jest to jeden z możliwych wymogów projektowania ekologicznego, które Komisja może nałożyć dla poszczególnych grup produktów na podstawie artykułów 5 do 7 rozporządzenia ESPR. Te dwa przepisy się ze sobą wiążą: najpierw musi pojawić się wymóg merytoryczny dotyczący tego, że i jak oceniany jest recykling, a dopiero potem następuje metoda obliczeniowa, za pomocą której to się wykazuje. Gdy wymóg i metoda będą obowiązywać dla mebli, artykuł 10 rozporządzenia ESPR stanie się istotny, ponieważ reguluje on, które informacje muszą znaleźć się w cyfrowym paszporcie produktu — obliczony procent możliwości recyklingu mógłby wtedy stać się danymi paszportu, obok innych danych już opisanych w jakie dane będą zawarte w paszporcie produktu dla mebli.

Kto chce śledzić ten dossier, powinien obserwować publikację rozporządzenia delegowanego dla mebli i do tego czasu przygotować dane dotyczące materiałów, demontażu i substancji, aby przyszłe obliczenia nie musiały rozpoczynać się od zera.