W tym roku główne zmiany zachodzą na etapie przygotowań na szczeblu UE, a nie w samej kontroli. Komisja Europejska pracuje zgodnie z planem działań ESPR na lata 2025-2030 nad aktem delegowanym specjalnie dla mebli, którego publikacja oczekiwana jest w 2028 roku. Dopiero wtedy stanie się jasne, jak państwa członkowskie będą wspólnie współpracować przy nadzorze nad paszportem mebli. W tym roku nie zmienia się dla Pani/Pana żaden konkretny obowiązek, zmienia się natomiast informacja o stanie rzeczy, którą może Pani/Pan śledzić.
Jest to istotne dla przedsiębiorstw sprzedających meble w kilku krajach UE lub zamawiających u producenta spoza Polski. To bowiem sposób, w jaki nadzór między państwami członkowskimi będzie koordynowany, decyduje o tym, czy będzie Pani/Pan mieć do czynienia z jednym zestawem pytań, czy z różnicami w zależności od kraju. To rozróżnienie różni się od kwestii tego, kto w samej Polsce będzie przeprowadzać kontrole; znajdzie Pani/Pan to omówione w innym artykule w tej bazie wiedzy.
Jak nadzór na szczeblu UE funkcjonuje
Rozporządzenie w sprawie projektowania ekologicznego (ESPR) to rozporządzenie europejskie, ale nadzór nad jego przestrzeganiem spoczywa na poszczególnych państwach członkowskich. Każde państwo wyznacza własny urząd ds. nadzoru rynku. Aby uniknąć całkowicie niezależnego działania tych urzędów, w ramach UE od dłuższego czasu istnieje struktura wymiany informacji między organami nadzoru, oparta na istniejącym rozporządzeniu w sprawie nadzoru rynku. W przypadku grup produktów, które będą objęte cyfrowym paszportem produktu, oczekuje się rozszerzenia tej wymiany, aby dane z paszportu były przydatne również dla organu nadzoru w innym kraju niż kraj, w którym produkt został wyprodukowany lub sprzedany.
To rozszerzenie nie jest jeszcze ustalone dla mebli w szczególności. Zależy ono od aktu delegowanego, który Komisja musi przyjąć dla tej grupy produktów, oraz od przepisów wykonawczych, które będą następować. Dopóki tego aktu nie będzie, najlepiej postrzegać tę część jako proces będący w toku, a nie jako regułę, na którą można już się przygotowywać.
Co konkretnie zmieniło się w tym roku
To, co rzeczywiście zmieniło się w tym roku, to fakt, że Komisja pracuje nad zawartością aktu delegowanego: które dane muszą znaleźć się w paszporcie i w jakie formie. To pośrednio wpływa również na nadzór, ponieważ organy nadzoru mogą kontrolować tylko to, co jest jednoznacznie określone. Im bardziej szczegółowe będą wymagania dotyczące paszportu, tym bardziej konkretna będzie podstawa, na której organ nadzoru będzie mógł dokonywać oceny. Dla Pani/Pana oznacza to przede wszystkim, że wymagania merytoryczne dotyczące paszportu będą się w tym roku dalej precyzować, podczas gdy strona egzekwowania przepisów pozostaje w dużej mierze otwarta.
Przedsiębiorstwa, które już teraz myślą o swoim łańcuchu dostaw, powinny jasno rozróżniać te kwestie: pytanie o to, które dane będzie Pani/Pan musiał dostarczać, to inna kwestia niż pytanie o to, kto będzie to kontrolować i jak. W pierwszym przypadku dostępne są już konkretne informacje; w drugim jeszcze nie.
Dla kogo to ma znaczenie
Ta zmiana jest szczególnie istotna dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczne w ramach UE: producentów eksportujących, importerów zamawiających u dostawcy z innego państwa członkowskiego oraz projektantów wnętrz dostarczających meble klientom w kilku krajach. Dla przedsiębiorstwa, które zamawiać i sprzedawać wyłącznie w Polsce, koordynacja między państwami członkowskimi odgrywa mniejszą rolę, choć pytanie o to, kto w samej Polsce będzie sprawować nadzór, oczywiście pozostaje istotne.
Aby określić, czy Pani/Pana sytuacja należy do pierwszej czy drugiej kategorii, warto najpierw jasno wiedzieć, jaką rolę spełnia Pani/Pana przedsiębiorstwo w łańcuchu dostaw. pozwoli Pani/Panu w kilku pytaniach zobaczyć, która rola odpowiada Pani/Panu przedsiębiorstwu nie wymaga od Pani/Pana natychmiastowego założenia konta.
Co jeszcze nie jest ustalone
Ważne jest, aby jasno rozgraniczyć, co w tym momencie jest ustalone, a co nie. Ustalone jest: pojawi się delegowany akt dotyczący mebli, który zostanie opublikowany przewidywanie w 2028 r. Nie jest ustalone: jak dokładnie będzie wyglądać nadzór między państwami członkowskimi, jakie uprawnienia otrzyma właściwy organ w Holandii, i czy dojdzie do dodatkowych uzgodnień dotyczących wymiany informacji specyficznie dla mebli. Gdy tylko Komisja opublikuje informacje na ten temat, opracujemy je na podstawie oficjalnego tekstu.
Dotyczące podstawowych źródeł i sposobu, w jaki je monitorujemy, możesz przeczytać, skąd pochodzą nasze informacje. W ten sposób możesz sam sprawdzić, z której publikacji pochodzi dany stan faktyczny, zamiast polegać na naszym streszczeniu.
Śledzić to bez konieczności samodzielnego wgłębiania się w szczegóły
Najszybszym sposobem, aby zobaczyć, co jest istotne dla Twojej firmy, jest krótki przegląd Twojej sytuacji. W bazie wiedzy z zagadnieniami wyselekcjonowanymi na poszczególne sytuacje znajdziesz poszczególne elementy składowe: co oznacza rola w łańcuchu, co paszport oznacza w praktyce, i co jest już ustalone, a co jeszcze nie jest ustalone dotyczące nadzoru i egzekwowania.
Chcesz wiedzieć, gdzie Twoja firma aktualnie stoi w stosunku do paszportu mebli? Wykonaj bezpłatny szybki przegląd lub przejrzyj zagadnienia w bazie wiedzy; w Twojej konkretnej sytuacji właściwy prawnik lub właściwy organ nadzoru pozostają wskazanym punktem kontaktowym.